ਕਪੂਰਥਲਾ/ਭੁਲੱਥ: ਕਪੂਰਥਲਾ ਦੇ ਭੁਲੱਥ ਵਾਸੀ 27 ਸਾਲਾ ਗੁਰਜੋਧ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਰਿਟਾਇਰਡ ਪਿਤਾ ਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਬਾਗ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਡਰੈਗਨ ਫਰੂਟ ਦੀ ਖੇਤੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਅੱਜ ਉਹ ‘ਅਮਰੀਕਨ ਬਿਊਟੀ’ ਰੈੱਡ-ਫਲੈਸ਼ ਕਿਸਮ ਦੇ ਡਰੈਗਨ ਫਰੂਟ ਦੀ 6 ਏਕੜ ਵਿੱਚ ਕਾਸ਼ਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਗੁਰਜੋਧ ਸਿੰਘ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿਵਲ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਡਰੈਗਨ ਫਰੂਟ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਫਸਲ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਮਰੱਥਾ ਚੰਗੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਰਵਾਇਤੀ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਵੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਗੁਰਜੋਧ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਯੂ-ਟਿਊਬ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਡਰੈਗਨ ਫਰੂਟ ਦੀ ਖੇਤੀ ਬਾਰੇ ਮੁੱਢਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਸਾਲ 2022 ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ-ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਇੱਕ ਏਕੜ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਹਿਲੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਉਮੀਦ ਮੁਤਾਬਕ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 50 ਫੀਸਦੀ ਫਸਲ ਨੁਕਸਾਨੀ ਗਈ।
ਗੁਰਜੋਧ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਪਹਿਲੇ ਨਮੂਨੇ ਦੇ ਫਲ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਕਰੀਬ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲੱਗਿਆ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮੀ ਵਰਗੇ ਮੌਸਮੀ ਹਾਲਾਤਾਂ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਫਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਸਿੰਚਾਈ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਲੱਗਿਆ।”
ਪਹਿਲੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰਜੋਧ ਨੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (PAU) ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਫਰੂਟ ਸਾਇੰਟਿਸਟ ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ। ਬਰਾੜ ਡਰੈਗਨ ਫਰੂਟ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਸਬੰਧੀ ਟਰਾਇਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰਜੋਧ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਗਿਆਨ ਕੇਂਦਰ (KVK), ਕਪੂਰਥਲਾ ਤੋਂ ਵੀ ਤਕਨੀਕੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਲੱਡ ਸਿੰਚਾਈ, ਫੰਗਸ ਤੋਂ ਬਚਾਅ, ਅੱਤ ਦੀ ਗਰਮੀ ਕਾਰਨ ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਨਬਰਨ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਇੰਟਰਕ੍ਰਾਪਿੰਗ ਵਰਗੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਿਆ।
ਤਜਰਬੇ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਧਣ ਨਾਲ ਗੁਰਜੋਧ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਾਗ ਵਧਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਹ 6 ਏਕੜ ਵਿੱਚ ‘ਅਮਰੀਕਨ ਬਿਊਟੀ’ ਰੈੱਡ-ਫਲੈਸ਼ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਚਮੜੀ ਅਤੇ ਗੁੱਦਾ ਗੁਲਾਬੀ ਰੰਗ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੈਲਫ ਲਾਈਫ ਵੀ ਚੰਗੀ ਹੈ। ਇਹ ਫਲ ਘੱਟ ਫਟਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਮੰਗ ਤੇ ਕੀਮਤ ਵੀ ਚੰਗੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਗੁਰਜੋਧ ਆਪਣਾ ਡਰੈਗਨ ਫਰੂਟ ਜਲੰਧਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਰਿਟੇਲ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ 150 ਤੋਂ 200 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਵੇਚ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਡਰੈਗਨ ਫਰੂਟ ਦੀ ਖੇਤੀ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਰਵਾਇਤੀ ਕਣਕ ਤੇ ਝੋਨੇ ਦੀ ਖੇਤੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਤੱਕ ਵੱਧ ਰਿਟਰਨ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਹੁਣ ਇਹ ਤਰੱਕੀਸ਼ੀਲ ਕਿਸਾਨ ਘਰੇਲੂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵੱਲ ਵੀ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਗੁਰਜੋਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਡਰੈਗਨ ਫਰੂਟ ਨੂੰ ਯੂਰਪੀ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਐਕਸਪੋਰਟ ਕਰਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਫਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਲਗਭਗ 8 ਤੋਂ 9 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋ ਤੱਕ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਗੁਰਜੋਧ ਹੁਣ ਡਰੈਗਨ ਫਰੂਟ ਦੀ ਵੈਲਿਊ ਐਡੀਸ਼ਨ ਵੱਲ ਵੀ ਕਦਮ ਵਧਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਕਿਸਾਨ ਡਰੈਗਨ ਫਰੂਟ ਤੋਂ ਜੈਮ, ਸੁੱਕੇ ਚਿਪਸ, ਜੈਲੀ ਅਤੇ ਜੂਸ ਵਰਗੇ ਉਤਪਾਦ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਤਪਾਦਾਂ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਤਕਨੀਕ ਸਿੱਖ ਕੇ ਆਪਣੀ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਲਾਹੇਵੰਦ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ।
